System Biohydrofitowa® – opis techniczno-prawny

Zastosowania

• ścieki podczyszczone mechanicznie lub biologicznie,
• wody deszczowe,
• wody popłuczne ze stacji uzdatniania wody,
• inne wody poprocesowe podobnego charakteru.

Rozwiązania techniczne

1. Biohydrofitowa rabata liniowa,
2. Biohydrofitowa rabata powierzchniowa,
3. Biohydrofitowa rabata w niecce glebowej,
4. Biohydrofitowa rabata z podpowierzchniowym zasilaniem strefy korzeniowej roślin.

Kryteria doboru rozwiązania

• rodzaj i ilość ścieków,
• warunki gruntowo-wodne (przepuszczalność gruntu, poziom wód gruntowych),
• dostępność terenu i istniejącą infrastrukturę,
• preferencje użytkownika i budżet.

Biohydrofitowy drenaż liniowy – Rabata liniowa

Rabata wykonana jest w gruncie rodzimym, po zdjęciu warstwy humusu i uzupełnieniu wykopu warstwą piasku płukanego (0,5–2 mm) oraz żwiru (8–16 lub 16–32 mm). Nad złożem, na wspornikach ze stali nierdzewnej, montowana jest rura perforowana, która równomiernie rozprowadza ścieki. Ścieki infiltrują pionowo przez warstwę żwiru i piasku, a następnie wnikają w glebę rodzimą, gdzie podlegają dalszemu doczyszczaniu biologicznemu i fizykochemicznemu. Rabata obsadzana jest roślinnością hydrofitową, co wspomaga stabilność układu.

Biohydrofitowy drenaż powierzchniowy – Rabata powierzchniowa

Ma przekrój poprzeczny identyczny jak rabata liniowa, różni się jedynie proporcjami i rozmieszczeniem ciągów rur. Wymaga równomiernego obciążenia powierzchni. Rozmieszczenie perforacji zapewnia równomierne rozprowadzenie ścieków i ich infiltrację w grunt.

Biohydrofitowy drenaż otwarty – Rabata w niecce glebowej (dół chłonny)

Tworzona jest jako płytka niecka (do 70 cm), obsadzona trzciną i innymi roślinami wilgociolubnymi. Pod humusem wykonuje się warstwę filtracyjną z piasku i żwiru, aby zapewnić infiltrację pionową i ochronę przed kolmatacją. Niecka stanowi rozwiązanie ekonomiczne i skuteczne przy ściekach dobrze oczyszczonych, wodach popłucznych czy deszczowych.

Biohydrofitowa studnia chłonna – Rabata z podpowierzchniowym zasilaniem

Wariant oparty o perforowany zbiornik (studnię) lub system rur w strefie korzeniowej. Zbiornik wyposażony w filtr zabezpiecza grunt przed kolmatacją. Ścieki doprowadzane są do strefy żwirowo-piaskowej i infiltrują pionowo w grunt. Rośliny wspomagają proces przez pobór wody i utrzymywanie struktury gleby.

Procesy zachodzące w rabatach

Podstawowym procesem jest infiltracja pionowa do gruntu, prowadząca do wprowadzania ścieków do ziemi zgodnie z art. 33 ust. 4 pkt 2 ustawy – Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960). W warstwach żwiru, piasku i gleby zachodzą procesy filtracji mechanicznej, sorpcji i biodegradacji. Dodatkowo występują procesy naturalnego parowania (ewaporacja, ewapotranspiracja), które zmniejszają bilans ilościowy odprowadzanych ścieków, lecz nie zmieniają podstawowej funkcji infiltracyjnej urządzenia.

Klasyfikacja funkcji systemu

Należy podkreślić, że celem systemu Biohydrofitowy® nie jest rolnicze wykorzystanie ścieków (nawadnianie lub nawożenie użytków rolnych, o którym mowa w art. 84 ust. 2 ustawy – Prawo wodne), lecz techniczne wprowadzanie ścieków do ziemi poprzez warstwy żwiru, piasku i gruntu rodzimego. Rozwiązanie to należy zatem kwalifikować jako urządzenie wodne w rozumieniu art. 16 pkt 65 ustawy – Prawo wodne, a nie jako system powierzchniowego nawadniania.

Podstawy prawne i wytyczne projektowe

• Prawo wodne (Dz.U. z 2025 r. poz. 960), art. 16 pkt 65, art. 33 ust. 4 pkt 2, art. 394 ust. 1 pkt 13 – Definicja urządzeń wodnych; zasady wprowadzania ścieków do ziemi; wymagania pozwoleniowe.
• Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz.U. z 2024 r. poz. 399) – Obowiązki właścicieli nieruchomości w zakresie gospodarki ściekowej.
• PN-EN 12566-2:2013 – Systemy drenażowe osadników gnilnych – Norma odnosi się do rozsączania i infiltracji w gruncie – kluczowa dla pracy rabaty Biohydrofitowej.
• PN-EN 12566-6:2013 – Reaktory biologiczne prefabrykowane i/lub montowane na miejscu – Stosowana pomocniczo – określa wymagania eksploatacyjne i badania skuteczności biologicznego oczyszczania.
• PN-EN 752:2017 – Systemy kanalizacji grawitacyjnej – Wytyczne projektowe dotyczące odprowadzania i rozdziału ścieków.
• ATV-DVWK-A 262P (Niemcy) – Wytyczne projektowania złóż hydrofitowych do 1000 OLM – Podstawa techniczna i eksploatacyjna dla systemów hydrofitowych w UE.
• Doświadczenia eksploatacyjne systemów hydrofitowych w Polsce i UE – Wiedza praktyczna potwierdzająca skuteczność i trwałość tej technologii.

Cytat z art. 84 ust. 2 ustawy – Prawo wodne

„Przez rolnicze wykorzystanie ścieków rozumie się zastosowanie ścieków do:
1) nawadniania użytków rolnych;
2) nawożenia użytków rolnych przez:
a) dodanie materiałów do gleby,
b) rozprowadzenie ścieków na powierzchni,
c) wstrzykiwanie ścieków do gruntu,
d) umieszczenie ścieków pod powierzchnią gruntu,
e) mieszanie ścieków z warstwami powierzchniowymi gruntu.”

Komentarz

Ustawodawca wprost powiązał rozprowadzenie ścieków na powierzchni oraz umieszczenie ich pod powierzchnią gruntu z rolniczym wykorzystaniem ścieków – ale wyłącznie wówczas, gdy ścieki są stosowane w celu nawadniania lub nawożenia użytków rolnych. System Biohydrofitowy® nie pełni funkcji nawożenia ani nawadniania, lecz doczyszczania i infiltracji, co jednoznacznie lokuje go w kategorii urządzeń wodnych służących do wprowadzania ścieków do ziemi.

Infografika: przekrój rabaty biohydrofitowej liniowej